toponiem DOORN / BLAEU

het toponiem DOORN op basis van de kaarten van BLAEU - the DOORN topoym based on the maps by BLAEU - article in Dutch

Citation
, XML
Authors

Abstract

de DOORN plaatsen op de kaarten van BLAEU gepresenteerd als toponiem DOORN

toponiem DOORN toponym

Toponymisch Woordenboek van België, Nederland, Luxemburg, Noord-Frankrijk en West-Duitsland (vóór 1226) – Maurits Gysseling

 


De kaarten van Blaeu 150 dpi gebruikt voor dit onderzoek

kaart van plaatsen en gehuchten in Nederland 


DOORN = TAKDOORN 

kaart van de d*rn & t*rn woorden op de kaarten van BLAEU 

in geval deze kaart niet wordt weergegeven hierbij de plaatsen van Noord naar zuid / West naar Oost:

Helendoorn / Doornspijk / Doornsteeg Apeldoorn Deurningen/ Doorwerth / Doorn Ijzendoorn Doornenburg / Doornik / Doorning Appeltern Deursen Dornick (D) Appeldorn (D) / Deurne / Turnhout Thorn / Deurne (Antw) B Deurne (Diest B / Deurne (Tourinne la Grosse) B / Doornik (Tournai) B 


taalkundig

het woord ‘doorn’ en de betekenis ervan: DOORN = STENGEL [takdoorn] / [stekel]

1 Plaatsen die tot het woord DOORN te herleiden zijn: Doorn op de Veluwe, Apeldoorn, Doornspijk, Deurne, Deurze. Takdoorn is een boomnaam toponiem behorend tot de ROZENFAMILIE (o.a. [sleedoorn]

Opmerking het woord DOORN kan / kon ook boom (zonder takdoorns) betekenen: [esdoorn].

kenmerken van de takdoorn:

ze komen / kwamen natuurlijk voor als (een ondoordringbare muur van) heesters en bomen aan randen van bossen, en aangeplant als omheining (doornhaag) voor het vee, als buffer ter bescherming tegen sneeuw- en zandstormen, en als begroeiing op zandwallen bij rivieren. De planten stellen geringe eisen aan de bodem, (voorkeur voor enigszins kalkhoudende bodem) en verdragen ‘s winters natte voeten. In het oostelijk rivierengebied (Maas Waal Rijn) vindt men de grootste concentratie doornplaatsen alsook, nog steeds, de grootste populatie meidoorns.

Doornhout is de hardste houtsoort in onze streken (een doorn is nog steeds sterker dan een fietsband). Uit opgravingen is gebleken dat de Kelten en Germanen doorns reeds cultiveerden (sleedoorn = pruim) en dat doorns werden geplant ter omheining bij begraafplaatsen en heilige bomen. Hierdoor is er mogelijk een verbinding met de betekenis van grens (van gecultiveerd gebied), zoals aangegeven onder de topografische kenmerken van het toponiem, en mogelijk verklaart dit ook waarom de doorn plaatsen kleine plaatsen zijn (gebleven) (uitzondering Apeldoorn en Deurne Antwerpen). (ook in ons omringende landen zijn geen grote Doorn plaatsen te vinden: Duitsland Dorn- & -dorn, Engeland Thorn-).

Curieus – Curious: appledore UK = Apeldoorn / appletree / appelboom ook in de Nederlandse toponymie zegt men dat dit ‘appelboom’ is.

* al onze fruitbomen zijn van de rosacaea familie, dus takdoorn bomen  * vergelijk NL tak, met Engels tack = stekel (tag), Zweeds tagg = doorn

* in het fonemisch klankbeeld t*rn / d*rn komt naast o = doorn, alleen e / i voor in ENG, NL, DUITS: thane thin, deerne modern, dirndl modern

Doorns hebben een lange levensduur waardoor zij als stabiel landschapselement hun naam konden verlenen aan lokale gebieden (veldnaam toponiemen) en nederzettingen (het huis met de meidoorn) en zo ook aan achternamen (van Apeldoorn, van Appeldoorn, Doornbos, van Doren, van Doorne, van Deursen). De grote verspreiding van ‘de (mei)doorn’ heeft vele [http://www.destemderbomen.cyberaddress.nl/loofbomen.htm volksnamen] volksnamen opgeleverd, zoals: Deurnboom, Deurnbosch, Doorleer, Doornage, Doornboom, Haagdoorn, Hagedeurne, Hagedoarn, Hagethoarn, Hakedoorn, Hègedeurne, Hiepdoorn, Spelledoorn, Spukdoorns, Steendoorn, Witte Doorn.

2 doorn = vesting op een hoogte

Het toponiem wordt ook wel als ‘hoogte’ of ‘vesting op een hoogte’ geduid, zoals bij Doornik (BE). Doornik in Gelderland zou een migratienaam zijn, overgenomen van Doornik BE. Evenwel zijn er geen consistente topografische aanwijzingen, in Oost en Zuid Nederland waar de meeste doorn plaatsen voorkomen (topografische atlas), die dit bevestigen. De herleiding tot ‘een hoogte’ geschiedt op basis van de gereconstrueerde woordvormen *torno *turno (zoals bij Doornik / Tournai (BE) ‘tornac’) welke vooral in Frankrijk worden gevonden. ‘

3 doorn = overwoekerd door doornen

Volgens Gerald van Berkel (Nederlandse plaatsnamen, Spectrum) kan Dorne (Deursen) worden teruggevoerd op een germaans woord *darnja dat ‘heimlijk verborgen’ & ‘overwoekerd’ betekent (vergelijk Duits: Tarnung)

4 doorn = eigennaam

Doornenburg = burcht van de persoon Doro (‘Doronburc’). Hier zou doorn voorkomen als eigennaam (v. Berkel)

historische herleiding van het woord Doorn

etymologie (bron: Etymologisch Woordenboek van het Nederlands, UvA) (gereconstrueerd tot pregermaans: *þurnu = doorn, stekel) / 400 A.D. Gotisch þaurnus = doorn (bijbelvertaling) / Oud Nederlands: thurn, thorn / 721 Durninu[m] & 1100–1110 Thurne = Deurne NB / 796 Thornspiic = Doornspijk / 10e eeuw thorna = dorens, 1100 thorn, 1240 dorn, doren

huidige vormen van het woord doorn

1 Doorn heeft onregelmatige vormen: enkelvoud: doorn / doren, voor het bijvoeglijknaamwoord: doornse (van de gemeente Doorn,) deurnse (van de gemeente Deurne) en doornen (kroon), en meervoud: doorns, dorens, doornen. In dit opzicht lijkt het woord op de rijmwoorden: hoorn (Odoorn = öde Horn), toorn, (voorn).

2(d*rn) kan niet anders verklinkerd worden dan met [o] (=doorn)  – overige betekenissen: [e / i] (=deerne, modern), ((ook in het Duits dirndl, modern). In het Engels, waar de -r niet meer wordt uitgesproken treft men in deze positie (th*n) eveneens alleen [e / i] thane en thin als klinker varianten voor zinnige woorden. (vergelijk: tin, tien, ten, ton, toen, tuin, toon)). Mogelijk heeft deze eigenaardigheid ertoe geleid dat menig woord dat op doorn leek op de kaarten van Blaeu belandde als doorn of doern. (Voor deze suggestie zou een onderzoek naar het voorkomen van ‘onzin woorden’ in de combinatie d*rn / t*rn op deze kaarten wenselijk zijn.)

ons taalgebied

Taalgrens: België

Duits / Nederlandse taalgrens: Noordrijn-Westfalen, Gelre, Nedersaksisch

[http://de.wikipedia.org/wiki/Niederrheinisch Niederrheinische Sprache]



Toponiem DOORN op de kaarten van Blaeu toponym ‘doorn’


De kaarten van Blaeu 150 dpi gebruikt voor dit onderzoek

topografisch

ligging grens (van cultuurgrond & obstakel) - verbindingen gemarkeerd als:

T = slechts 3 richtingen mogelijk wegens aangrenzende onoverkomelijke obstakels, 

y = driesprong aangegeven op de kaart, 

+ = kruispunt aangegeven op de kaart, 

-.- = doorgaande weg, 

-. = einde van de weg


A ligging op een hoogte,  bij een berg (bij berg: Doorn, Apeldorn, op een hoogte: Turnhout) , B de grootte van deze plaatsen: doorn plaatsen zijn voornamelijk kleine plaatsen (gebleven),  C de bodemgesteldheid (voornamelijk op zandgronden met kalk)

het toponiem DOORN (NL en BE) op de kaarten van Blaeu

aan het Deurzer Diep (de Aa ?) Locatie ( o ) niet aangegeven 1 -.- Duyrse (Drenthe tussen Assen,Rolde: Drentia Comitatus)

bij een veen (winterdijk) 2 -.- Odoorn (Drenthe bij Emmen:  BLAEU 53)

(niet op deze kaarten: Drenthe: ”’Deurningen”’ bij Hordhorn Dld, Deurningen tussen Hengelo en Oldenzaal)

plaatsbebaling: Meppel t NW v Zwolle

aan veen en rivier, weg houdt hier op 3 -. Doorne (BLAEU 50)  Dorth (BLAEU 34)  Dort (BLAEU 1)

plaatsbepaling Zwolle

a d Zuyderzee t Z v Elburg  4 T Doorspijck (Doerspijck?) (BLAEU 50)

tussen heuvelrij / heideveld en rivier 5 -.- Helendoorn (BLAEU 1)

tegen een heuvelrug  6 T Apeldoorn (BLAEU 1) Tussen rivier en ‘Amersfoorder Berch’  (= Veluwe)

7 T Doorn (BLAEU 1) ‘t Huys ”’Doorn”’ (BLAEU 41)

tussen Wael en Linge 8 T Yseldorn (Gelderland: 2 kaarten Tractus Rheni et Mosae)

                               Doijwaert  ? (BLAEU 36)

t N v Dornicx / Nieumege 9 T Dornenburch & Dornnenburch (BLAEU 36)

t N v Nieumegen = Nieuwmege 10 T Dornicx = Doornick (BLAEU 36 2 kaarten) = Doornic (BLAEU 34)

Duitsland t O v Emmerick a d Rijn  T Doornick  (Tractus Rheni et Mosae: 2 kaarten) = Doornick  (BLAEU 34)

Z w v Nimmegen in ‘t landt van Ravestein  11  T Doorn (BLAEU 1 & 36) = ”’Dorn”’ (BLAEU 13)

Duitsland a d Rijn t Z v Wesel T Dornick (BLAEU Tractus Rheni)

Duitsland t O v Kalker a h einde v e weg tegen rivier met heuvel  T Appeltoorn  (BLAEU 36)

aan een veen De Peel (“somer wegh”) 12  T ja/nee Deurne  (Brabantia Ducatus) = Doerne  (Novus XVII Inf & Quarta pars Brabantiae)

bij Horne, op een bocht aan een doorgande weg aan de Maas  13 -.- Thoer (BLAEU 4) = ”’Thor”’ (BLAEU 31)

 
 
plaatsnamen notaties oud en nieuw


 
A = 1ste vermelding in akte of document    B  = huidige naam    x  = niet gevonden
 
1  historisch centrum overijssel 1697 1697. Duyrsen Schultambt Rode, Assen, en Kloosterveen / buurschap Deurze “Wernsinghegoet myt al sinen toebehoren, gheleghen tot Duyrsen in den kerspel van Roelde” – B Deurze gemeente Aa en Hunze
 
* Schultambt Emmen,Odoorn en Roswinkel/buurschap Odoorn “Dat kerckenrecht van onsen kercken, Oderen, Afsplitsing van nr. 1664. 1482 mrt 6 (BD fol 138) Albert van Stenwijck, zoals Herman van Peijse en zijn voorvaderen dat gehouden hebben
* email van gemeente Borger-Odoorn: “Odoorn: Gemeente Borger-Odoorn, Z.O.-Drenthe. Het oudste document waarin de naam Odoorn voorkomt is een bezegelde brief van 2 juli 1327 van het klooster Ten Nije Lichte. In een brief uit 1376 komen we de naam Odoorn opnieuw tegen. De naam luidt daar ”’Oderen”’. In een handschrift van 1548 komt de naam nog voor en wel in de uitdrukking: “‘den pastoer van Oderen”. In een handschrift van 1393 luidt de naam Odern, in één van 1431 Oederen en in één van 1546 komen we tegen: den borgen van Oideren. De betekenis van de naam Odoorn is niet met zekerheid te achterhalen. Aangenomen wordt dat de betekenis luidt: Odoorn = hoek van Odo. Oorn is een samenstrekking van Odoorn, met vroeger de klemtoon op de eerste lettergreep. De naam bestaat uit twee delen: Ode en hoorn. Het laatste deel betekent hoek / bocht. Ode = Odo of hetzelfde als het Duitse öde (woest, verlaten). Odoorn is dus hoek van Odo of de eenzame woeste hoek.” – B Odoorn gemeente Borger-Odoorn
 
3 A kastelen in gelderland ”’Dorth”’ Een eerste vermelding van het huis vinden we in 1311 als het goed, door huwelijk, in het bezit komt van het geslacht Van Heeckeren. Aanvankelijk Van Heeckeren genaamd Dorth, later uitsluitend Van Dorth. – B gemeente Gorssel Kring van Dorth kasteel van Dorth
 
4 A Etymologisch Woordenboek 2003, Doorn 796: ThornspiicB Doornspijk gemeente Elburg
 
5 A hkhn ”’Hellendere – zie HISTO HELLENDOORN”’] Hellendoorn duikt onder die naam voor het eerst op in de geschiedenis in het jaar 1275. In oude bisschoppelijke rekeningen wordt gewag gemaakt van het feit dat de pastoor/vicaris van Hellendoorn (destijds geschreven als Hellendere geld schenkt ten behoeve van de kruistochten. Daarna verdwijnt Hellendoorn weer ruim 100 jaar uit beeld. B Hellendoorn
 
6 A apeldoorn Als “villa ut marca ”’Appoldro”'” werd Apeldoorn voor het eerst genoemd in een schenkingsakte uit 792/793] – B Apeldoorn
 
7 A 885 Liber Donationum inventaris nr 43 “villa ThorhemB Doorn
 
8 A van ‘jan@ijzendoorn.de’ (genaelogie: Isendoorn): “de eerst mij bekende Notatie betreft de Heerlijkheid IJzendoorn (Ißendoorn) in een Koopakte uit 1281 (Zie Sloet Oorkonden)” – B IJzendoorn gemeente  Neder Betuwe
 
9 A kastelen in gelderland In de negende eeuw is al sprake van een villa Doronburc] – B [[Doornenburg]] gemeente Lingewaard
 
10 A grafen von hennegau/von_geldern  “Zwölf Bücher niederländischer Geschichten” Von seiner Gemahlin Yolande von Geldern hinterließ er zwei Söhne: Balduin IV. oder den Erbauer, der ihm in Hennegau folgte, und Gottfried, Herrn van Dodewert und Dalem im Brabantischen, dessen Nachkommenschaft mit seinem Sohn Heinrich ausgestorben zu sein scheint. Außer diesen Söhnen hinterblieben noch zwei Töchter. Yolande selbst aber heiratete später wieder im Jahre 1140 den Castelan von Valenciennes, nachdem sie bis 1139 für ihren Sohn Balduin IV. die vormundschaftliche Regierung geführt hatte. um 1110 1. oo Balduin III. Graf von Hennegau um 1087-1120 2. oo Godefroi de Ribemont de Bouchain Kinder: 1. Ehe Gerhard I. Graf von Dalen -1166 Richilde -1. oo Dietrich von Avesnes Seigneur d’Oisy – 2. oo Eberhard II. von Peteghem Burggraf von Doornick – 1180 Balduin IV. um 1110-2.11.1171 Gertrud – oo Roger III. de Toeny, Seigneur de Conches – 1162 – B Doornik gemeente Lingewaard ( Indoornik ?? )
 
11A x – B Deursen gemeente
 
12 A heemkundekring ouwerling/ 721 Durnin(um) De schenkingen van Herelaef:  In 721 schonk Herelaef, zo vertelt ons een afschrift van die akte uit de 12e eeuw, aan Willibrord “één horige boer, met alles wat erbij hoort en met hun horigengoed, zowel woningen als hoeven, akkers, weiden, beemden, bossen, wateren en waterlopen, roerend en onroerend goed te Deurne. bron: Heemkundekring H.N. Ouwerling] – ”’Durnin(um)”’ 721 (Etymologisch woordenboek) – voor toponiemen van Deurne zie Ton Spamer: “Deurnese Toponiemen 1300-1900” uitg: Durninum 2005 B Deurne (“somer wegh” door De Peel (Deurne Venray, op Ducatus Gelriae pars secunda Qua est Rvremondensis – Janssonius)
 
13 A Tornens in: Lexicon van Nederlandse Toponiemen Künzel R., D. Blok en J. Verhoeff, Amsterdam 1989: “1007 ”’Tornens”’i monasterio, 1012 abbaciam que dicitur Torna … construxit; ad Torna, 1021-24 abbatisa Tornensis monasterii, ca. 1035 in Torno, 1102 in Turnis, 1150 abbatiam que dicitur Torna, 1155 (2x) Turne – B Thorn
 


toponiem DOORN op de kaarten van Blaeu maps  toponym  ‘doorn’  


België

1 Op een hoogte,bossen, venen, afstromende beken 11 + Thurnhout (Brabantia Ducatus & Novus XVII Inferioris) = wech na ”’Turnhout”’ (Quarta pars Brabantiae) = vrijh. & olt ? ”’Turenhout”’ (Tertia pars Brabantiae)

2 aan de Schelde bij Antwerpen 12 T Duerne (Brabantia Ducatus) = ”’Doren”’ (Flandria et Zeelandia) = ”’Doeren”’ (Mechlinia Dominium: waarop ‘pagi Doernensis’ & Tertia pars Brabantiae) = ”’Doern”’ (Novus XVII Inf)

3 ? bij Brugge St. Michiels aan ‘canael’ naar Ghent Rootoorn (Flandria et Zeelandia)

4 tussen Brecht en Woestwesel – riesprong richting west Roosendael  y West Doorn

5 t Z v Loeuen (Leuven) (Tourinnes) ( Doorn / Doern ) = Doern (t Z v Loeuen: Leodiensis Diocesis & Novis XVII Inf) = ”’Doren”’ (secvunda brabantiae)= ”’Doren ?”’ ( t z v Leuven / Arenton: secvunda brabantiae, gebied Leodien)

6 Frans taalgebied ”’Tournay Doornick”’ (Flandria et Zeelandia)= ”’Tournay”’ (Galloflandria in qua)

7 Frans taalgebied ”’Doren”’ ( a.d. Oise )

 1  ca 1150 Turnholt, 1187 Turneholt B TURNHOUT

2 A http://nl.wikipedia.org/wiki/Deurne_%28Belgi%EB%29 ”’Tumme”’ – B gemeente ANTWERPEN  district DEURNE (deze plaats lag in de 7de eeuw op zandheuvels ingesloten tussen toestromende rivieren: schelde en Schijn)

3 A email van: Heemkundige Kring Maurits Van Coppenolle: Geachte heer, Het woord toorn in het toponiem Rootoorn in Sint-Michiel bij Brugge slaat niet op doorn maar op toren. Reeds in 1445 komt de naam de Roo Torre. In het West-Vlaams spreekt men van een toorn uitgesproken als toarn. In het Brugs heeft men het over een torre. Het is een omwalde hofstede gelegen aan de oostzijde van de Rijselstraat. Vanaf 1699 is er sprake van een kasteelhoeve. – B Brugge St Michiels # A niet gezocht B niet gevonden

4 A x B x

5 A x – B Deurne / Tourinnes la grosse

6 A ”’Tornac”'(um/o/e) – B Tournai Doornik

7 A x – B x


 

noot: THORN = driesprong T / Y  zie ook: THORN wikipedia

Vroeg Modern-Engels: de y
Toen rond 1475 de boekdrukkunst in Engeland werd ingevoerd, verdween de letter uit het Engels. William Caxton, de eerste drukker in Engeland, gebruikte drukletters van het Europese vasteland, die geen thorn bevatten. Daarom gebruikte hij de Y ter vervanging van de Þ. Het was geen toeval dat zijn keuze op de Y viel: in sommige handgeschreven teksten uit het begin van de vijftiende eeuw waren de Y en de Þ ook al identiek. The wordt in de King James Bible consequent als ye weergegeven.


externe Links

* http://www.library.ucla.edu/yrl/reference/maps/blaeu/germania-inferior-nt.htm#qvarta_branbantiae  De kaarten van ”’Blaeu”’ 150 dpi]

* http://www.mapquest.com/maps/ Mapquest

* http://www.fallingrain.com/world/NL/9/Doorn.html Global Gazetteer ”’Nederland”’

* http://www.fallingrain.com/world/BE/9/Doorn.html Global Gazetteer ”’België”’

* http://www.etymologie.nl/  etymologisch woordenboek: zie ook (es) esdoorn (welke geen doorn is) & drie, draai, draaien, door, doorn

* http://www.stamboomsurfpagina.nl/namen.html stamboom surfpagina: alle mogelijke namen (ook alle plaatsnamen in NL en BE)

* Genealogie Overkwartier Gelre

 


 literatuur

Lexicon van Nederlandse Toponiemen Künzel R., D. Blok en J. Verhoeff, Amsterdam 1989, uitg, http://www.meertens.knaw.nl/nfd/detail_naam.php?naam=Doorn,%20van  Meertens Instituut

Nederlandse plaatsnamen, Gerald van Berkel, uitg. Spectrum 1995


 wijk bij Duurstede / DORESTAD *

Deurze Odoorn Doornspijk Hellendoorn Doornsteeg Apeldoorn Deurningen Doorn Doorwerth Doornenburg IJzendoorn Doornik Doorning Appeltern Deursen (Dornick D) (Appeldorn D) Deurne Thorn Deurne (bij Antwerpen B) (Turnhout) Deurne (bij Diest B) Deurne (Tourinnes la Grosse B) Doornik / Tournai (b) 

Op de kaarten van BLAEU wordt deze plaats als WIJK weergegeven wijk bij Dorestad (= wijk bij Doorn ?) De naam WIJK = dezelfde als die van ReykjaVIK, NorVIK, NorWICH, KatWIJK, en ons huidige woorde WIJK … oorspronkelijk BAAJ = vesting a.d. wal)

DRUNEN ? (niet gevonden)


                                                                                                                                           

toponiem referentie


appendix:

1. het woord TOPONIEM (= plaats + naam ) De vertaling zou moeten zijn: naamplaats !!! Zoals plaatsnamen (allerelei) namen kunnen zijn van de categorie plaats, zo zijn toponiemen (allerlei) plaatsen van de categorie naam. (naamplaatsen dus). (Dit is een akelige verwarring – symmetrie, spiegeling, verdubbeling) Toponiem kan in meerdere contexten worden gebruikt:

1. a. een positie in een geheel, met vrije bepaling, of b. als uniek verschijnsel. (a. Deurze ligt bij Assen b. Ysselsteyn (L) genoemd naar minister Ysselteyn)

2. positie in een schikking (verdeling / patroon) (in strikte zin is toponiem dus een ‘overlay’ met vaststaande namen (taalkundig : mogelijke herleidingen, geografisch: terugkerende topografisch elementen, biologisch: terugkerende namen in een getypeerd gebied *) Biologie: biotoop & ontleding: namen die men terugvindt in verscheidene gebieden (b.v. bij de ontleding van wezens (histologie). (dit zag ik in een Engelstalige encyclopedie, moet nog nakijken of dit in het Nederlands gangbaar is) In het Nederlands wordt, bij mijn weten, alleen door taalkundigen het woord toponymie gebruikt ! (ter verificatie) in de taalkunde genoemd toponymie, maar niet elders zo !

2. het woord DOORN: doorn behoort tot de woorden in enkelvoud die een meervoudsbetekenis hebben: zie koren (korn/corn), hoorn (horn / hersenen) (hoewel toorn eenzelfde rijmwoord is behoort het wellicht in herleiding niet tot deze groep .. het deelt niet de onregelmatige meervoudsvormen (ook niet in het Duits). dus: DOORN / HOORN

Het woord doorn neemt lexicografisch een aparte positie in omdat het in de positie d * r n niet anders kan worden verklinkderd dan met een [o] ( [ou / oa / oe / ö / uh ] ) of [i / e] deerne, modern (ook in het Duits: dirndl, modern) en in het Engels (waar de [r] niet meer wordt uitgesproken): thane, thin – (wellicht is dit de reden waarom op de kaarten van Blaeu menige ‘doorn’ plaats belandt als ‘doorne / doerne’ – zelfs Dorth !)

Etymologisch worden de trn / drn (doorn) woorden in verband gebracht met * turno & * torno , de stammen van woorden die men in Frankrijk als ‘een hoogte’ duidt betekenis: de betekenis die al deze vormen delen is die van ‘grens’ – gelegen aan een geografisch obstakel, met de consequentie dat een richting is geblokkeerd (een veen, een rivier, een berghelling) zodat bij een weg langs dat obstakel trn / drn mogelijk staat voor T splitsing ( de letter ‘thorn’ – die tot in de middeleeuwen geschreven werd.

Een andere, welluidende oplossing is dat doorn (trn drn) betekent: de grens van het cultuurgebied / doodlopende weg / zodat doornplaatsen eigenlijk plaatsen zijn die ‘zonder naam gebleven zijn’. Hiermee correspondeert het feit dat de overgebleven doorn plaatsen bijna allemaal kleine plaatsen (gebleven) zijn (ook in de ons omringende talen Duits, Engels). (te onderzoeken: komen ‘Doorn’  plaatsen voor in de Nieuwe Wereld (voormalige kolonien ?) (het Engelse Appledore komt voor als de naam van ‘n eiland voor de kust van Maine USA)

Hoe men het draait of keert bij de herleiding van het woord DOORN komt men op verscheidene plaatsen deze tweedeling (enkelvoud en tegelijk meervoud) tegen. Het woord doorn is terug te vinden in de takDOORN (de eigenlijke doorn), de plant heeft de enkelvoudsnaam voor de vele doornen die zij heeft … / maar ook wordt onder doorns / doornen verstaan zowel takdoorn planten als stekel(doorn) planten (bramen) … deze plantencombinatie was (is?) een onafscheidelijke begroeiingsvorm in struwelen.

Critisch voor de meidoorn is de eigenschap voor ‘extremen’ in bodem en klimaat geschikt te zijn, bij een voorkeur voor enige kalk en leem in de bodem alsook vocht. De plant verdraagt hierbij ‘natte voeten’ (zodat ze in de winter / lente in overstromingsgebieden kan leven), en kan zowel in struwelen als  alleenstaand (tot boom) groeien. (ideale positie = randen van beken en rivieren)

Voor de komst van de spijker werd een houten pen (pen en gat verbinding) gebruikt voor houtverbindingen (T-stuk !, een beweegbare verbinding) … in het Duits heet deze pen nog steeds: Dorn (mogelijk gemaakt van de hardste houtsoort die er is/was: doornenhout, waar ook het blok van de beul van werd gemaakt in Nederland). In het Nederlands is DOORN nog steeds een gebruiks voorwerp / technisch hulpmiddel, alsook in het Duits.


 (in Brabant, alsook in Frankrijk,  Engeland en Duitsland, waar het landschap niet zo recht en plat is in het westen van Nederland, zegt men ‘draaien’ voor afslaan – afdraaien: tourner à gauche, turn left, drehen Sie links ab / biegen Sie links ab)